Uzależnienia behawioralne u dzieci i młodzieży
Uzależnienia behawioralne u dzieci i młodzieży
Specjalista: Magdalena Głogowska
Czy wiecie, że uzależnienia mogą dotyczyć nie tylko substancji chemicznych takich jak alkohol czy narkotyki? Zdarzają się także uzależnienia związane z różnymi zachowaniami. To tak zwane uzależnienia behawioralne. Niestety często dopadają najmłodszych z nas - dzieci i młodzież.
W dzisiejszym artykule omówimy różne rodzaje uzależnień behawioralnych występujących u dzieci i młodzieży, jak rozpoznać problematyczne zachowania, jak skutecznie rozmawiać z rodzicami dziecka uzależnionego oraz jakie metody terapeutyczne są stosowane w leczeniu tych zachowań nałogowych.
Rodzaje uzależnień u dzieci i młodzieży
Uzależnienia behawioralne to konieczność powtarzania określonych czynności lub zachowań. Przynoszą one jakąś formę euforii lub też ulgi. Procesy, które dzieją się w mózgu są podobne do tych, związanych z uzależnieniami od substancji chemicznych.
U dzieci i młodzieży zwykle możemy zetknąć się z uzależnieniem od:
- komputera i gier komputerowych: nadmiarowe spędzanie czasu przed monitorem, niezdolność do odłączenia się od gier. Często odbywa się kosztem obowiązków szkolnych i życia towarzyskiego
- telefonu komórkowego: stałe korzystanie z telefonu, nawet w sytuacjach społecznych, problemy z koncentracją na innych zajęciach. Zwykle prowadzi do coraz mniejszego zainteresowania innymi aktywnościami
- mediów społecznościowych: obsesyjne korzystanie z portali społecznościowych i potrzeba ciągłego sprawdzania powiadomień. Ma ogromny wpływ na samoocenę i relacje interpersonalne
- zakupów: niekontrolowane i zwykle impulsywne wydawanie pieniędzy. Wiąże się z potrzebą ciągłego nabywania nowych rzeczy. Zdobywanie pieniędzy w tajemnicy przed rodzicami, może wpędzić dziecko w spore kłopoty
Jak zidentyfikować objawy?
Rozpoznanie uzależnienia behawioralnego u dzieci może być wyzwaniem. Istnieją jednak pewne sygnały, na które warto zwrócić uwagę. Powinniśmy być szczególnie wyczuleni na takie objawy, jak
- Nadmierne i niekontrolowane korzystanie z danego zachowania (np. spędzanie godzin przed komputerem czy telefonem)
- Trudności w odłączeniu się od danego zachowania i agresja lub irytacja przy próbie ograniczenia spędzanego czasu lub dostępu
- Spadek zainteresowania innymi aktywnościami, które wcześniej sprawiały dziecku przyjemność
- Problemy ze snem, zaburzenia apetytu lub ogólny spadek samopoczucia
- Negatywny wpływ na życie szkolne, spadek wyników, nieobecności, trudności w koncentracji
- Problemy interpersonalne, trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z rówieśnikami
- Izolacja społeczna, wycofanie się z aktywności społecznych i rodzinnych
Jeśli zauważysz u swojego dziecka te objawy lub inne niepokojące zachowania, warto podjąć działania i rozmawiać o tym problemie.
Rozmowa z rodzicami
Zdarza się, że rodzice nie widzą, lub nie chcą widzieć problemy swojego dziecka. Może wynikać to z wielu przyczyn i nie należy wydawać w związku z tym pochopnych ocen. Zamiast tego warto z nimi porozmawiać i zaoferować pomoc. Żeby taka rozmowa była skuteczna dobrze przeprowadzić ją w odpowiedni sposób:
- Wybierz odpowiedni moment i miejsce: znajdźmy chwilę, gdy wszyscy są spokojni i mają więcej czasu i zdecyduj się na miejsce zapewniające komfort i prywatność
- Wyraź swoje obawy i obserwacje: powiedz rodzicom, że zauważyłeś niepokojące zachowania u ich dziecka. Staraj się być konkretny i opisz dokładnie, co dostrzegasz bez osądzania czy wytykania winy
- Bądź empatyczny: pokaż zrozumienie i wsparcie dla rodziców. Uzależnienie dziecka może być dla nich trudnym doświadczeniem. Ważne aby być wspierającym i niekrytycznym
- Podziel się informacjami: jeśli masz jakieś informacje na temat uzależnień behawioralnych u dzieci i młodzieży, podziel się nimi z rodzicami. Wskazówki dotyczące tego, jak radzić sobie z problemem, mogą okazać się cenne
- Wspólnie opracujcie plan działania: zachęć rodziców do podjęcia dalszych kroków - konsultacji z profesjonalistami, poszukiwania wsparcia grupowego lub ustalenia zasad i ograniczeń dotyczących problematycznego zachowania
Terapia uzależnień behawioralnych u najmłodszych
Leczenie takich uzależnień wymaga całościowego podejścia. Dobrze jest połączyć kilka metod wsparcia i terapii. Takimi strategiami mogą być np:
- Terapia indywidualna dziecka - pomaga identyfikować szkodliwe przekonania i wzorce myślowe. Ułatwia wprowadzanie pozytywnych zmiany w myśleniu i następnie w zachowaniach. Rozwija zdrowe strategii radzenia sobie z impulsami czy negatywnymi emocjami
- Terapia rodzinna - angażuje całą rodzinę w proces leczenia. Wspólna praca nad komunikacją, budowanie więzi rodzinnych i wprowadzanie zdrowych wzorców zachowań może mieć pozytywny wpływ na zmianę problematycznych zachowań dziecka
- Terapia grupowa - grupa terapeutyczna zapewnia wsparcie społeczne i pozwala dzielić się doświadczeniami z innymi, którzy przeżywają podobne problemy. Pomaga w budowaniu umiejętności społecznych i zwiększeniu poczucia przynależności.
- Edukacja i wsparcie - ważnym elementem leczenia jest edukowanie zarówno dziecka, jak i rodziców na temat natury uzależnień, skutków negatywnych zachowań oraz zdrowych strategii radzenia sobie. To także dostarczanie rodzicom wsparcia emocjonalnego i narzędzi, które mogą im pomóc w radzeniu sobie z trudnościami
- Monitorowanie i ograniczanie dostępu - w niektórych przypadkach może być konieczne wprowadzenie kontroli dostępu do źródeł uzależnienia. Takie działanie pomaga w odbudowie zdrowych nawyków i przywracaniu równowagi
Poszukiwanie wsparcia
Uzależnienia behawioralne u dzieci i młodzieży stanowią poważne wyzwanie, które wymaga uwagi i wsparcia ze strony rodziców, opiekunów i profesjonalistów. Trzeba jednak Pamiętać, że każde dziecko i sytuacja są unikalne. Istotne jest skonsultowanie się ze specjalistami.
Taki problem u dziecka jest też ogromnym obciążeniem dla rodziców. Oni również powinni szukać wsparcia dla siebie w tej trudnej sytuacji.
Jeśli czujecie, że Wasze dziecko może mieć taki problem nie wahajcie się skontaktować z terapeutami Fundacji
Autorka: